İstanbul ve Deprem Gerçeği

İstanbul’da olası büyük deprem sonrası: Can kaybı ve maddi kayıp tahminleri

 Bilimsel modellere göre olası 7.5 büyüklüğündeki Marmara depremi, İstanbul’da yüzbinlerce binayı etkileyebilir. Uzmanlar, felaketin yalnızca mühendislik değil, sosyoekonomik boyutuyla da yönetilmesi gerektiğini vurguluyor.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi  senaryo analizleri ve HAZTURK benzeri risk simülasyon modellerine dayanmaktadır. Ve TÜBİTAK destekli risk analizlerine göre, Marmara Denizi merkezli 7.0–7.5 büyüklüğündeki olası bir deprem, İstanbul’da yaklaşık 600 bin binanın ağır hasar almasına veya tamamen yıkılmasına yol açabilir. Bilimsel senaryo modelleri, böyle bir felaketin hem fiziksel hem de ekonomik etkilerinin ülke çapında hissedileceğini ortaya koyuyor.

Marmara Denizi ve Kuzey Anadolu Fayı'nın Kuzey kolunda deprem oluşacak. Bunlardan biri adalar kolu, diğeri de Kumburgaz koludur. Bu iki kolun aynı anda kırılma ihtimali var. 1766'da 3 ay arayla kırılmış. İkisi birden kırılırsa 7.6'ya kadar çıkma olasılığı var. Deprem denince siyasilerin aklına 'yapı stoku' geliyor. İstanbul'da yapı stokunun artırılması zararı azaltır.

"Biz her depremde 20 bin, 50 bin civarında ölüm veremeyiz"

Japonya'da geçtiğimiz senelerde 7.6 büyüklüğünde deprem oldu ve 120 kişi tesadüfen öldü. Biz her depremde 20 bin, 50 bin civarında ölüm veremeyiz. 

6 sene içinde artı-eksi olarak da 10 sene içinde deprem olması bekleniyor. Biz şu anda uzatmaları oynuyoruz. Marmara'da 7 ve üzerinde deprem olma olasılığı yüzde 47.  Bizim deprem öncesinde ve sonrasında neler yapmamız gerektiğini konuşmalıyız. İş 'yat-çök-kapan'dan ibaret değil. Vatandaşlar ve devlet el ele verip bunun üstesinden gelmelidir.

"İstanbul'da, 11 ilin toplamından daha fazla can ve mal kaybı olur"

 Depreme hazır olmanın en önemli bileşeni halktır. İstanbul'da, 11 ilin toplamından daha fazla can ve mal kaybı olur. İstanbul depreminde 50 binden fazla can kaybı olabilir. İleri teknolojik toplumları olanlar bu depremlerde fazla ölüm verenleri geri kalmış olarak görüyor. Bu faylar deprem üretiyor ve milyonlarca yıl da üretecek.

Avrupa Yakası'nda kıyıdan 10 kilometre içerisine ve Silivri'ye kadar olan alan, depremde en fazla kayıp veren yerler olacaktır. Anadolu Yakası'nda ise kıyıdan başlayıp ve dolgu alanları etkilenecektir.

Tuzla ve çevresi, Kartal, Maltepe'nin denize yakın alanları etkilenebilir. Haritayı gözünüzün önüne alın ikinci boğaz köprüsüne paralel sağa sola çizgi çizin. Bu eğrinin güneyindeki alanlar depremden daha fazla etkileneceklerdir. Kuzey'inde yer alanlar ise görece daha az etkilenecektir. 7.2 ile 7.6 arasında deprem olacaktır ve bunlardan etkileneceklerdir

 Kandilli Rasathanesi’nin 2019 İstanbul Deprem Senaryosu Raporu’na göre, 7.5 büyüklüğündeki olası bir depremde

       1. 90 bin civarında bina tamamen yıkılabilir,

       2. 15 binden fazla kişi yaşamını yitirebilir,

       3.150 bine yakın kişi yaralanabilir.

Ayrıca yaklaşık 120 ila 300 milyar dolar arasında maddi kayıp bekleniyor. Bu zarar yalnızca yapı stoğundan değil, altyapı sistemlerindeki zincirleme çöküşten kaynaklanacak. Doğalgaz, elektrik, su ve ulaşım hatlarındaki kesintiler, ekonomik faaliyetleri durma noktasına getirebilir.

Ekonomik ve Sosyal Etki:
Uzmanlar, büyük bir Marmara depreminde lojistik, enerji ve finans altyapısının çökmesi hâlinde yalnızca İstanbul’un değil, tüm Türkiye’nin ekonomik sisteminin ciddi biçimde sarsılacağına dikkat çekiyor. Liman ve havaalanı operasyonlarının aksaması, uluslararası ticareti de doğrudan etkileyebilir.

Can Kaybı Faktörleri:
Olası can kaybı sayısı, bina türü, nüfus yoğunluğu ve depremin meydana geldiği saat gibi etmenlere bağlı.
Gündüz saatlerinde sanayi ve okul bölgelerinde, gece saatlerinde ise konut bölgelerinde risk en yüksek seviyeye ulaşıyor.

Uzmanlar, bu senaryoların “korku yaratmak için değil, hazırlık için” oluşturulduğunu belirtiyor.

“Deprem bir doğa olayıdır; felakete dönüşmesi ise hazırlıksızlıktan kaynaklanır. Bu senaryolar, bilinçli planlamanın yol haritasıdır.”

                        KAYNAK:  Dr. Öğr. Üyesi Mehdi ÖZTÜRK

                              

                   NOT:  Sonraki haftalarda  değerli konuğum olan 

                   YOSHİNORİ MORİWAKİ anlatımları ile devam edeceğim.