Sarsılan sadece binalar değil, ruhlarımız da sarsıldı

 Sarsılan sadece binalar değil ruhlarımız oldu : Depremin  psikolojik izleri

İstanbul’da meydana gelen 6.2 büyüklüğündeki deprem, fiziksel yıkımın ötesinde toplum ruh sağlığında derin yaralar açtı. Uzmanlar, "hayalet deprem" algısı ve kolektif travmaya karşı uyarıyor.


Güven duygusu yerle bir oldu

İstanbul’da yaşanan 6.2 büyüklüğündeki deprem, sadece binaları değil, bireylerin temel güven inancını da sarstı. Depremin ani gelişen ve yaşamı tehdit eden yapısı, insan zihninde ve duygusal dengesinde ciddi kırılmalara yol açtı. Fiziksel hasarın yanı sıra, toplum genelinde yayılan belirsizlik hali, psikolojik müdahalenin önemini bir kez daha gündeme getirdi.


“Anormal duruma verilen normal tepkiler”

İstanbul Arel Üniversitesi PDR Uzmanı ve Psikolog Yeliz Arda, deprem sonrası yaşanan ruhsal süreçlere ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Afetin ani ve beklenmedik doğasının bireylerde yoğun bir stres, korku ve kontrol kaybı yarattığını belirten Arda, şunları söyledi:

"Şiddetli bir depremden hemen sonra şok, inkar, endişe ve suçluluk duyguları görülebilir. Deprem sonrasında donakalma, uyku ve odaklanma sorunları yaşanması tamamen doğaldır. Bunlar, anormal bir duruma verilen normal tepkilerdir. Ancak bu tepkilerin ilk haftalardan sonra aynı şiddette devam etmesi durumunda mutlaka profesyonel destek alınmalıdır."




Sinsi tehlike: Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB)

Deprem sonrasında en sık karşılaşılan klinik tablonun Travma Sonrası Stres Bozukluğu olduğunu ifade eden Psikolog Yeliz Arda, bu durumun belirtilerini; kabuslar, geri dönüşler (flashback), yoğun kaygı ve aşırı uyarılma hali olarak sıraladı.


Hayalet deprem algısına dikkat!

Doğrudan depremi yaşamayıp medya aracılığıyla tanık olanlarda dahi "hayalet deprem" algısının gelişebileceğini vurgulayan Arda, "Kişinin sürekli deprem oluyor gibi hissetmesi, avizeleri kontrol etmesi ve tüm dikkatini çevredeki seslere vermesi bir savunma refleksidir. Bu yoğun stres hali, toplumsal düzeyde kolektif travmaya dönüşebilir" dedi.

 

Duyguları bastırmak iyileşmeyi engelliyor

İyileşme sürecinin temelinin duyguları kabul etmekten geçtiğini belirten Yeliz Arda, "Beden kayıt tutar. Duyguları bastırmak, ileride daha şiddetli patlamalara yol açabilir. İfade edilemeyen her duygu, iyileşmenin önündeki en büyük engeldir," uyarısında bulundu. Arda’ya göre, normalleşme sürecini hızlandırmak için şu adımlar kritik rol oynuyor.

  •  Günlük rutinlere bağlı kalmak.
  •   Bilgi kirliliğinden ve tramvatik görüntülerden uzak durmak.
  • Fiziksel aktivitelerle stresi azaltmak.

    Çocuklara "oyunla" güven verin

Depremden en çok etkilenen grubun çocuklar olduğunu hatırlatan Psikolog Yeliz Arda, ebeveynlere önemli bir yol haritası çizdi. Çocukların yetişkinlerin beden dilini okuduğunu belirten Arda, "Yer sallanabilir ama sevgi yerinden oynamaz" mesajının verilmesi gerektiğini savundu.

Arda, çocuklarla iletişim için şu önerilerde bulundu

1.Somutlaştırın: Depremi legolarla veya oyuncak taşlarla, "yer altındaki taşların birbirine değmesi" şeklinde, dehşet uyandırmadan anlatın.

2.Rutin Oluşturun: Yemek ve uyku saatlerini sabit tutarak "hayat normal" mesajı verin.

3.Ekranlardan Uzak Tutun: Yıkım görüntülerini ve deprem videolarını çocukların yanında izlemeyin.


Psikolojik sağlamlık için önlem alın

Ruhsal yaraların iyileşmesi, fiziksel onarımdan daha uzun ve karmaşık bir süreç. Normalleşme çabaları, geleceğe odaklanmayı kolaylaştırırken, dayanıklılığı artırıyor. Psikolog Yeliz Arda, ilk haftalardaki tepkilerin normal olduğunu, ancak şikayetlerin devam etmesi halinde psikiyatrist ve psikologlardan profesyonel destek alınması gerektiğinin altını çizdi. Unutulmaması gereken; deprem bir gerçek ve psikolojik olarak da hazırlıklı olmak, hem bireyi hem de toplumu güçlendiriyor. Deprem korkusuyla baş etmenin en etkin yolunun "hazırlık" olduğu vurgulanmaktadır. Psikolog Yeliz Arda, bireylerin kontrol edebilecekleri alanlara odaklanmasının kaygıyı azalttığını ifade ederek; deprem çantası hazırlamanın, güvenli alanları belirlemenin ve bina dayanıklılığını kontrol etmenin sadece fiziksel değil, zihinsel bir kalkan oluşturduğunu belirtti. Ruhsal yaraların iyileşmesinin sabırlı bir yolculuk olduğunu hatırlatan Arda, "İyileşme uzun bir süreçtir, bu yolda profesyonel destek almaktan çekinilmemelidir" diyerek sözlerini ifade etti.









 




                  Psikolojik Danışma, Rehberlik Uygulama Ve Araştırma Merkezi Müdürü

                                                        Yeliz ARDA








Bu blogdaki popüler yayınlar

İstanbul ve Deprem Gerçeği

Resim
İstanbul’da olası büyük deprem sonrası: Can kaybı ve maddi kayıp tahminleri  Bilimsel modellere göre olası 7.5 büyüklüğündeki Marmara depremi, İstanbul’da yüzbinlerce binayı etkileyebilir. Uzmanlar, felaketin yalnızca mühendislik değil, sosyoekonomik boyutuyla da yönetilmesi gerektiğini vurguluyor. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi   senaryo analizleri ve HAZTURK benzeri risk simülasyon modellerine dayanmaktadır. V e TÜBİTAK destekli risk analizlerine göre, Marmara Denizi merkezli 7.0–7.5 büyüklüğündeki olası bir deprem, İstanbul’da yaklaşık 600 bin binanın ağır hasar almasına veya tamamen yıkılmasına yol açabilir. Bilimsel senaryo modelleri, böyle bir felaketin hem fiziksel hem de ekonomik etkilerinin ülke çapında hissedileceğini ortaya koyuyor. Marmara Denizi ve Kuzey Anadolu Fayı'nın Kuzey kolunda deprem oluşacak. Bunlardan biri adalar kolu, diğeri de Kumburgaz koludur. Bu iki kolun aynı anda kırılma ihtimali var. 1766'da 3 ay arayla kırılmış. İkisi birden k...
Devamı

İSTANBUL VE DEPREM GERÇEĞİ

Resim
  İstanbul’un sessiz tehdidi: Marmara fayının gizli tehlikeleri Marmara Denizi’nin altından geçen Kuzey Anadolu Fayı’nın batı segmentleri uzun süredir kırılmadı. Uzmanlara göre bu durum, İstanbul için yıkıcı sonuçlar doğurabilecek büyük bir depremin habercisi olabilir. Marmara Denizi’nin altında uzanan Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun kuzey kolu, İstanbul’un en büyük sismik tehdidini oluşturmaktadır. Bu fay, 1999 Gölcük ve Düzce depremlerinden sonra batıya doğru enerji transferine uğramış ve Marmara segmentleri üzerinde ciddi bir gerilim birikimine neden olmuştur. Özellikle Adalar ve Kumburgaz segmentleri, tarihsel olarak uzun süredir kırılmamış olması sebebiyle yüksek deprem potansiyeline sahiptir. Yapılan paleosismolojik ve deniz tabanı araştırmaları, bu segmentlerde 250–300 yıldır önemli bir deprem gerçekleşmediğini, bu nedenle 7.2–7.6 büyüklüğünde bir sarsıntının olası olduğunu göstermektedir. Bu büyüklükteki bir olayda, Boğaz çevresi ve özellikle Avrupa yakasının güney kesimlerind...
Devamı

İstanbul’un farkında olmadığı riskler: Zeminin altındaki tehlike

Resim
  İstanbul'un görünmez düşmanı:  Uzmanlar uyarıyor,  asıl risk zeminin altında Fay hattı kadar tehlikeli zemin yapısı: Avcılar'dan Zeytinburnu'na kritik bölgelerde deprem şiddeti iki kat artabilir. 1999'daki yıkımın ardındaki gerçek: Alüvyon ve dolgu zeminde yükselen risk   İstanbul'da beklenen büyük depremin olası etkilerini belirleyen en kritik unsurun, fay hattı mesafesinden çok, üzerinde yaşadığımız zeminin yapısı olduğu ortaya çıktı. Dr. Öğr. Üyesi Mehdi ÖZTÜRK, şehrin önemli bir kısmının, deprem dalgalarını iki kata kadar büyütebilen alüvyon ve dolgu zeminler üzerinde kurulduğuna dikkat çekiyor. Özellikle Avcılar, Küçükçekmece, Zeytinburnu, Haliç çevresi ve Maltepe sahil kuşağı, zemin kaynaklı "rezonans" etkisiyle en riskli bölgeler olarak öne çıkıyor.   Jeoteknik haritalar, söz konusu bölgelerde zeminin çok yumuşak karakterde olduğunu ve kesme dalgası hızının saniyede 200 metrenin altına düştüğünü gösteriyor. Bu durum, aynı büyüklükteki bir ...
Devamı